على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )
3789
فرهنگ نفيسى ( فارسى )
در ايام عيد و در ميهمانيهاى بزرك پوشند و در غير آن نپوشند و لباس رسمى . و يك قسمى از نان . نهادن ( neh dan ) ف م . پ . نشاندن و نصب كردن و قرار دادن و وضع كردن و گذاشتن و مقرر كردن و نمودن و فرمودن و بنا كردن و پيوند كردن . و گام نهادن : رفتن و قدم گذاشتن و سير كردن و روان شدن . و گردن نهادن : سر فرو آوردن و اطاعت كردن . و خود را بمستى نهادن : خود را مست وانمودن . نهاده ( neh de ) ص . پ . نصب كرده و نشانده و گذاشته و مقرر كرده . نهاديدن ( nah didan ) ف ل - م . پ . ترسيدن و هراسيدن . نهار ( nah r ) ا . پ بسيار و فراوان . و كاست و كم و كاهش . و ناهار و چيزى نخوردن از بامداد تا مدتى . نهار ( nah r ) ا . پ . مأخوذ از تازى - از وقت طلوع صبح صادق تا برآمدن آفتاب . نهار ( nah r ) ا . ع . روز ضد ليل كه بمعنى شب باشد . و روشنى ما بين طلوع فجر تا غروب آفتاب . و يا از طلوع آفتاب تا غروب آن . و انتشار ضوء بصر و افتراق آن ، و مانند كلمهء عذاب و سراب جمع و تثنيه ندارد اگرچه در جمع قلت انهر و در جمع كثرت نهر گاه مىگويند . و جغد نر و شوات نر و مادهء آن را ليل خوانند . و چوزهء مرغ سنگخوار . و بچهء چوبينه . ج : انهرة و نهر . و در مبالغه گويند : نهار انهر : يعنى روز نيك روشن . و كذلك : نهار نهر . نهار ( neh r ) ا . پ . بت و صنم . و نقصان و زيان و خسارت . نهار ( neh r ) و ( nah r ) ا . پ . بيم و ترس و هول و وحشت . و خرج بىجا و اتلاف و كاهش . و گدازش تن و بدن . نهاره ( nah re ) ا . پ . ناهار و طعامى اندك كه بدان ناشتا كنند . نهارى ( nah ri ) ا . پ . بسيار و فراوان و چاشت و ناشتا . و قسمى از دهنهء لگام . نهاريدن ( nah ridan ) ف ل - پ . چاشت خوردن و ناهار خوردن و چيزى اندك در بامداد خوردن . نهاريدن ( nah ridan ) و ( neh ridan ) ف ل - م . پ . اتلاف كردن و بىجا خرج كردن . و كاستن و لاغر شدن و كاستن بدن و ترسيدن و بيم و واهمه كردن و ترسيده شدن و ترسان گشتن و ترسيدن كودك از استاد . نهاز ( neh z ) ا . پ . ترس و بيم و واهمه . نهاز ( nah z ) و ( noh z ) ا . پ . بز اخته و يا گوسپند اخته بزرك كه داراى شاخهاى گسترده و پاهاى بلند باشد و در پيشاپيش گله راه رود . و هر انسانى و يا حيوانى كه ديگران با وى مصاحبت كنند . نهاز ( noh z ) و ( neh z ) ا . ع . قدر و اندازه . يق : هذا نهاز ماة اى قدر ماة . و كذا : نهاز ماة . نهاز ( nahh z ) ص . ع . حمار نهاز : خرى كه در رفتن به سينه برخيزد . نهاز ( nahh z ) ا . ع . از اعلام است . نهازيدن ( neh zidan ) ف ل - م . پ . ترسيدن و واهمه كردن و بيم بردن . نهاس ( nahh s ) ا . ع . شير بيشه . و شكار كنندهء گنجشك . و از اعلام است . نهاض ( neh z ) و ( noh z ) ا . ع . نهاض الطريق : بلنديهاى راه و عقبههاى آن . و كذلك : نهاض الطريق . نهاض ( nahh z ) ا . ع . از اعلام است . نهاق ( noh q ) م . ع . نهق الحمار نهيقا و نهاقا ( از باب ضرب و سمع ) : بانك كرد آن خر . نهاكة ( nah kat ) م . ع . نهك نهاكة ( از باب كرم ) : دلير گرديد . و نهك نهكا و نهاكة و نهك نهكا و نهاكة . ر . نهك ( nahk ) و ( nahak ) . و نهكه نهاكة ( از باب فتح ) : چيره شد بر وى . نهال ( neh l ) ا . پ . شاخهء تر و تازه از هر درختى كه ببرند و در جاى ديگرى بنشانند . و نيز گياهى كه از جايى بكنند و در جاى ديگر كشت كنند . و درخت موزون نورسته و نو نشانده . و بساط و بستر و بالش و توشك و جامه خواب . و شكار و صيد . نهال ( neh l ) ع . ج . ناهل و ناهلة . نهالچه ( neh l - ce ) ا . پ . لحاف و بالاپوش و شمد . نهالگاه ( neh l - g h ) و نهالگه ( neh l - gah ) ا . پ . كمينگاه صياد و شكارگاه . نهاله ( neh le ) ا . ا . كمينگاه صياد و شكارگاه . و صيد و شكار . و مترسى كه صياد در جايى نصب كند تا جانوران از آن رم كرده بجانب دام آيند . و درخت موزون نورسته . نهالهگاه ( neh le - g h ) و نهالهگه ( neh le - gah ) ا . پ . شكارگاه و كمينگاه صياد . نهالى ( neh li ) ا . پ . ياى مجهول . يك نهال نامعين . نهالى ( nah li ) و نهالين ( nah lin ) ا . پ . قسمى از بساط كوتاه قد و توشك و بسترى كه به روى آن مىخوابند .